Zeka Testi Nasıl Yapılır?


Doğuştan gelen, büyük ölçüde kalıtımın etkilerini taşıyan ve çevre ile şekillenen zeka, yıllardır bilim dünyasının ilgi çeken konuları arasında yer almıştır. Birçok tanımı bulunması yanında zeka ile ilgili genel tanımlardan biri; problem çözme, soyut düşünme, karmaşık fikirleri kavrama, çabuk öğrenme ve deneyimlerden faydalanabilme yeteneğini içeren zihinsel kapasitedir.

İnsan zekası, türetilmiş bazı standart testler ile ölçülür. Zeka kat sayısı ya da IQ (intelligence quotient) olarak bilinen testlerde ölçüm, testlerdeki sorulara göre belirlenen zeka yaşının gerçek yaşa bölünüp yüz ile çarpılması şeklindedir. Belli standart sapmaya göre değerlendirilen zeka testleri genellikle eğitimde öğrencilerin standardizasyonunu saptama ve iş sektöründe çalışanları yetenekleri doğrultusunda belirleme amaçlı kullanılır.

Ayrıca psikometrik zeka dağılımlarını incelemek için de başvurulan zeka testlerinin bireysel olarak uygulanan birçok çeşidi bulunur. Günümüzde en çok uygulanan zeka testi, 1955 yılında David Wechsler tarafından yayımlanan ve 2008 yılında Pearson tarafından yenilenen Wechsler Zeka Ölçeği testidir. Çocuklar ve yetişkinler için ayrı olarak düzenlenmiş bu testler, zekanın dört önemli bileşenini kapsar ve 10 temel alt test ile 5 ek testten oluşur.

Sözel Anlama: Benzerlikler ile soyut sözel akıl yürütme, kelimeler ile öğrenilen kelimelerin sözlü olarak ifade edilmesi, bilgi ile kültür ve genel bilgi ve ek test kavrama ile soyut sosyal kuralları, roller ve ifadeler ile başa çıkma yeteneği ölçülür.

Algısal Muhakeme: Uzaysal algı, soyut görselleri işleme ve problem çözmeye dair blok tasarımı, uzamsal ve tümevarımsal akıl yürütme, soyut problemleri çözmeye dair matrix muhakeme, uzamsal akıl yürütmeye dair görsel bulmacalar temel alt testlerdir. Ayrıca, görsel algıları algılama yeteneğine dair resim tamamlama, nicel ve analojik akıl yürütmeye dair şekil ağırlıkları testi olmak iki ek test bulunur.

Bellek Çalışması: Bu kategoride temel alt testler, sayı dizileri ile dikkat, konsantrasyon ve zihinsel kontrol, aritmetik ile zihinsel matematik problemlerinde konsantrasyon ölçülür. Ek testte ise harf ve sayı sıralamaları ile zihinsel kontrol ve dikkat ölçümü yapılır.

İşleme Hızı: Görsel algılama, analiz etme ve tarama hızının ölçüldüğü simge arama ve görsel çalışma belleği ile görsel motor koordinasyonun ölçüldüğü kodlama testleridir. İşleme hızında ayrıca görsel ve algısal hızın ölçüldüğü ek test bulunur.

Günümüzde kullanılan diğer zeka testleri arasında Stanford-Binet testi, küçük çocukların gelişimsel ve zihinsel eksikliklerini teşhis etmek; Woodcock- Johnson bilişsel yetenek testi, bilişsel yetenekleri ölmek ve detaylı bir şekilde analiz etmek, diferansiyel yetenek testleri iş sektöründe çalışanların yeteneklerini değerlendirmek; CAS bilişsel değerlendirme sistemi, özellikle eğitimde faydalanmak üzere 5 ile 17 yaş arasındaki çocukların bilişsel gelişimlerini ölçmek amaçlı yapılır.

Zeka testlerinin değerlendirilmesi ile ilgili olarak flynn etkisi önemli bir olgudur. Bu olguya göre, insan zekasında nüfus, eğitim ve beslenme gibi belli etkenlere bağlı artış vardır. Bu artış, her on yılda bir zeka testlerinde üç puanlık bir artışa denk gelir. Ancak son dönemlerde flynn etkisine göre zeka ilerlemesinin durması ve zeka potansiyelinin en üst seviyelere gelmiş olması da söz konusudur.


0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir