Kimdir

Tycho Brahe kimdir?

16. yüzyılın birinci yarısında Avrupa’nın en büyük gökbilimcisi Kopernik idiyse, Tycho Brahe de ikinci yarısının en büyük gökbilimcisidir, Danimarkalı kuramsal gökbilimci ve evrenbilimci olan Brahe’nin düşünsel alışkanlıkları daha gelenekseldi ve Kopernik’e birçok yönden ters düşmüştür.

1546-1601 yılları arasında yaşamış olan Brahe, gençliğinde izlemiş olduğu bir Güneş tutulması sonucunda astroriomiye merak salmıştır. Avrupa’nın çeşitli üniversitelerinde matematik ve astronomi eğitimi aldıktan sonra ülkesine geri dönmüş ve kralın sağladığı olanaklarla 1576 yılında Kopenhag’a yakın bulunan Hven Adası’nda dönemin en önemli gözlemevini kurmuştur. Bu gözlemevinde, o zaman kadar Batı Dünyasında karşılaşılmayan büyük boyutlu ve duyarlı gözlem araçları tasarlamıştır.

Yapmış olduğu gözlemler sonucunda; Aristoteles fiziğini savunarak, Dünya gibi ağır ve masif bir kütlenin uzayda hareket etmesini hem fizik yönünden hem de kutsal kitaba aykırılığı bakımından yanlış bularak Kopemik sistemini reddetmiştir. Kendisinden önce toplanmış olan gökbilim verilerindeki yanılgıları düzelterek, gezegen ve yıldızlar konumlarına ilişkin daha sağlıklı veriler elde etmiştir. En önemlisi de, gezegenlerin yeğlenen belli konumlarını gözlemek yerine, düzenli gözlem uygulamasını başlatmıştır. Brahe, eğer Dünya Güneş’in etrafında dairesel bir yörüngede hareket ediyorsa, yıldızlar konumların paralaks neticesinde değişmesinin gerektiğini düşünmüştür. Fakat yıldızların paralaktik kayma göstermemesi sonucunda Dünya’nın merkezde olduğunu düşünmüştür.

Kopernik görünüşteki bu tutarsızlığı, yıldızların Dünya’ya çok uzak olmaları şeklinde açıklamıştı. Öte yanda, Brahe için Batlamyus sistemi de yeterli değildi. Her iki sistemi kapsamında uzlaştıran, aynı zamanda yıldızların yer değiştirmesini de gerekli kılmayan yeni bir sistem kurmuştur. Buna göre; Ay ve Güneş merkezde sabit duran Dünya’nın etrafında, gezegenler ise Güneş’in etrafında dolanmaktadır.  Ortaya koymuş olduğu evren modeli hem Kopernik sisteminin matematiksel basitliğini hem de kilisenin resmi görüşü olan Aristoteles kozmolojisini koruma amacındaydı.

1572 yılının sonlarına doğru, Cassiopeia takım yıldızında çok parlak bir yıldız ortaya çıkmıştır. Süpernova türünden olan bu yıldız, çekirdeğindeki patlamalar sonucunda; kısa bir sürede parlaklığı artmış ve 18 ay içinde parlaklığı sönükleşerek belirsiz hale gelmiştir. Yıldızın konumunu belirlemeye çalışan Brahe, diğer yıldızlar arasında yer değiştirmediğini ve paralaks göstermediğini saptamıştır.

Bu da, yeni cismin değişmez ve yetkin sayılan yıldızlar küresinde olduğu demekti. Böylece, 1572 süpemovası ile Ayüstü bölgesinin mükemmelliyetine ve değişmezliğine ilişkin görüşler darbe almıştır. Brahe, Ayüstü bölgesinin değişebilirliği konusunda yeni kanıtlar toplamaya devam etmiştir. 1577, 1580, 1585, 1590, 1593 ve 1596 yıllarında gözlediği kuyruklu yıldızların Ay’ın çok ötesinde olduğunu göstermekle kalmadı, gezegenleri kapsayan ve geçilemez sanılan kristal küreleri bile aşıp geçtiğini ortaya koymuştur. Böylece Brahe kürelerin olmasına gerek olmadığını, küreler olsa bile kuyruklu yıldızlar tarafından zaman içerisinde kırılmış olmaları gerektiğini söylemiştir.

17. yüzyılın ilk on yılı boyunca Brahe’nin düşünceleri sık sık saldıraya uğramıştır. Bu saldırılar kuyruklu yıldızların ve süpernovaların Dünya-Ay arası bir bölgeye ilişkin olduğuna ve gökyüzünün değişmezliğine inananlardan gelmekteydi. Ancak Brahe, çok sayıda gökbilimciyi Aristotelesci görüşlerin yanılgısı konusunda ikna etmiştir. Bu cisimlerin Ay ötesinde olduğu gerçeği, gözlemler sonucunda ortaya çıktıktan sonra geniş bir tartışma başlatmıştı. 1601 yılında ölen Brahe, gözlemevini ve bütün gözlem verilerini asistanı Kepler’e bırakmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir