Kimdir

Turhan Selçuk kimdir?

Turhan Selçuk (karikatürcü), 1922 yılında Muğla’da doğdu. İlk okulu Keskin’de, ortaokulu ise Silifkede tamamladı. Adana Erkek Lisesini bitirdi. İstanbul’a gelerek bir süre Dişçilik Fakültesine devam etti. Sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde Sanat Tarihi okudu.

Selçuk karikatüre lise sıralarında başladı. Okul sorunlarını işleyen bu karikatürlerden bazıları Adana’da yayınlamakta olan Türk Sözü gazetesinde basıldı. Aynı yayın organında bu karikatürleri Sivasal Portre biçimindeki çizgiler izledi. Turhan Selçuk bu yüreklenme ile, İstanbul’da yayınlanan Kırmızı-Beyaz ve Şut dergilerine karikatür gönderdi ve bunlar da yayımlandı. Yüksek öğrenimi için İstanbul’a geldiğinde Akbaba’da çalışmaya başladı (1943).

Aynı gazetede sık sık yazılar da yazmış yeni bir karikatür anlayışını ortaya koymuştur. İzleyiciler bu yazılarda ilk kez grafik mizah deyimi ile karşılaşmışlardır. Turhan Selçuk’a göre, dünya karikatürü artık yeni bir rotaya oturmuştur. Karikatürden yazı kalkmakta, anlatım salt çizgiye dayanmaktadır. İyi karikatür, az çizgiyle çok anlatım verebilen karikatürdür. Batıda, Romanya kökenli bir Amerikan çizgicisi, karikatürde nereyse bir devrim yaratmaktadır. Saul Steinberg’tir bu sanatçı ve Walt Disney’e karşın Amerika’nın bir numaralı karikatürücüsü sayılmaktadır. Konuyla ilgili pek çok kişi Steinberg’in modern dünya karikatürünün de bir numarası sayarlar. Steinberg’in “herşey çizgi ile” adlı albümü ve New York’ta açtığı bir sergi sanat dünyasının beğenisini kazanmış büyük saygınlık sağlamıştır.

Saul Steinberg avrupa’yı bir anda etkiler. Özellikle Fransa’da Mose, Andre François, Chaval, Sine, Bosc gibi karikatürcüler salt çizgi anlatımının elit örneklerini verirler. O yılların Türkiye karikatürü ise, oturmuş bir Cemal Nadir Ramiz biçemi etkisi göstermektedir. Alışılmış, düzenlere aykırı akımların kuşkuyla karşılandığı 1950’ler Türkiyesinde, Turhan Selçuk’un karikatürde yenileşme atılımının tutulacağına inanılmıyordu. Turhan Selçuk zoru başardı ve batıdaki yeni karikatür anlayışı, Türkiye’de de basındaki yerini aldı.

Turhan; daha çok kardeşi İlhan Selçuk‘la birlikte mizah dergiciliğine yönelmiş “41 buçuk“, “Dolmuş” mizah dergilerini yayımlamışlardır. Dolmuş dergisi Türkiye’deki mizah dergileri içerisinde çok önemli bir yer tutmuştur. Batıdaki modern karikatür ustalarının yapıtları bu dergide sıkça yayımlanmıştır. Yurt dışındaki mizah merkezleri de dergiyi ilgiyle izlerler. Turhan Selçuk bu dönemde Amerika, İtalya ve İsviçre dergilerine sürekli karikatür çizmeye uluslararası yarışmalar katılmaya başlamıştır. İtalya Bordighera’da birincilik ödülüne ve Aero Club’ün koyduğu Gümüş Kupaya hak kazanır. Yine Bordighera’da Gümüş Hurma ikincilik ödülünü alır.

Yapıt göndermemesine karşın, bazı karikatürleri İtalya İpo Campa ve Verceli ödülleri kazanır. 1958’de Amerika Birleşik Devletlerinin en büyük yayınevinden The Viking Press Avrupa’nın en değerli karikatürleri bir albüm biçiminde yayınlamayı planlar. Binlerce karikatür gözden geçirilerek albüm gerçekleştirilir. Tuhan’ın karikatürlerine albümde genişçe yer verilmiş ve yalnız onun çizgileri albümün üç sayfasını kaplamıştır. Bunu yanında albümün kapağındaki dört karikatürden biri de onundur. Aynı yıl uluslararası özgür gazeteciler federasyonu ilk kez dünya çapında siyasal karikatürler sergisi düzenler. Sergilenen 400 karikatür çok duyarlı bir eleme sonucunda seçilmiştir. Bunlardan 100’ü de bir albümde toplanır. The Great Challenges, adıyla düzenlenen sergi ve albümde yer almayı da başarır.

Türkiye’de ise İstanbul Gazeteciler Cemiyetinin Gazetecilik Başarı Armağanları yarışmalarının ilkinde karikatür dalı birincisi iolur. 1971’de ise sanatçılar birliği tarafından halkın sanatçısı seçilir.

Sanatçı birçok ülkenin önde gelen yayın organlarında sayısız karikatürler çizdi, yapıtları uluslararası pek çok albümde yer aldı.Dünyanın en önemli on siyasal karikatürcüsünden biri olarak nitelendirildi. Milliyet, Papağan, Akşam, Barış, Özgür insan, Cumhuriyet, dergi ve gazetelerinde karikatür çizdi. Bant karikatür ve karikatür romanlar hazırladı. Abdülcanbaz bunların en önemlisidir. Yapıtlarında yakın tarihimizi, özellikle Kurtuluş Savaşını ele aldı. Anadolu İhtilali adlı yapıtıyla Yunus Nadi Armanağanı kazandı.

Bir yorum

  • Ayşin

    Karikatüre devam ettiği için çok şanslıyız, büyük bir mizahi yetenekli bir yaşam bravo. Allah rahmet eylesin.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir