BİLİM

Thales kimdir?

MÖ. 6. yüzyılın başlarında dönemin ticaret merkezi olan Milet’de yaşamıştır. Hakkında bilgi sahibi olduğumuz ilk bilgindir. Matematik, astronomi ve doğa felsefesi ile uğraşmıştır. Thales‘in en önemli özelliği mitolojik düşünceden rasyonel düşünceye geçiş geleneğini başlatmış olmasıdır.

Yaşadığımız Dünya ile gökcisimleri arasındaki ilişkiyi açıklamaya çalışması ile hem evren kavramının doğmasına hem de büyü ve astrolojiye konu olan astronomi düşüncesinin bilim olarak ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Evrenin yapısı üzerinde düşünmüş ve herşeyin temel unsurunun su olduğu sonucuna varmıştır.

Dünya’nın su üzerinde yüzen yassı bir disk olduğuna inanmıştır. Thales’in evrensel ilke olarak suyu seçmesinin nedeni bilinmemekle beraber Mısır’a yapmış olduğu seyahatlerde Nil nehrinin taşmasından etkilendiği düşünülmektedir.

M.Ö. 28 Mayıs 525 tarihinde meydana gelen tam Güneş tutulmasının önceden haberini vermiştir. Fakat bu öngörüye kendisinin yapmış olduğu gözlem ve hesaplarla değil, Mısır seyahetleri sırasında öğrendiği bilgilerle ve Mezopotamyalıların yıllık gözlem kayıtlarından faydalanarak varmıştır. Yunan biliminin özelliklerini ilk Thales ortaya koymuştur. Gözlem ve tecrübeye dayanarak evrene doğaüstü değil, doğal açıklamalar getirmiştir.

Thales’in Buluşları

Tarihçiler Herodot ve Eudemos’a göre Güneş tutulmasını ilk defa doğru hesaplayan kişiThales’tir. 28 Mayıs MÖ 585’te gerçekleştiği kabul edilen Güneş tutulmasını önceden hesaplayıp haber vererek gün dönümlerini de hesaplamayı başaran ilk kişi olarak kabul edilir. Nesnelerin gölgesinin nesneyle aynı uzunlukta olduğu zamanları gözlemleyip tespit ederek, piramitlerin boyunu gölgeleriyle ölçmeyi başarmıştır. Bununla birlikte Thales, Nil nehrindeki taşmaların rüzgarla ilişkisini de bulan kişidir.

Matematik ve geometride de Thales’in buluşları günümüze kadar ulaşmıştır. Geometri alanında Thales’in buluşları temel olarak şu aksiyomlardan oluşur.

1- Çemberin çapı çemberi iki eşit parçaya böler.

2- Bir ikizkenar üçgenin taban açıları birbirine eşittir.

3- Birbirini kesen iki doğrunun oluşturduğu ters açılar birbirine eşittir.

4- Köşesi çemberin yayı üzerinde olan ve çapı gören açı, dik açıdır.

5- Üçgen çizebilmek için taban ve buna komşu iki açı verilmesi yeterlidir.

6- Genelleştirilmiş 1959 Thales teoremine göre, E noktası AC doğru çizgisi üzerinde olmasa, içerde veya dışarda olsa bile CB/BA=(AB^t-BD^t)^(1/t)/ED vardır. (t=1) hali bilinen klasik Thales teoremidir. Thales’in buluşları özellikle geometride ilerleyen dönemlerdeki çalışmalar için yol açıcı olmuştur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir