Sel Nedir, Nasıl Oluşur?


Sel, bir anda yağmurun bardaktan boşanırcasına yağması veya havaların aniden ısınması sonucu, su yollarının suyu taşıyamamasından kaynaklanır.

İnsanlar geçmişten bu yana nehir, deniz kıyılarını tercih etmişlerdir. Çünkü suya yakın olmak, daha güzel iklim, daha verimli topraklar, daha kolay ulaşım demektir. Su kenarında yaşamak bu gibi avantajları sağladığı için,  insanlar bir gün sel olabileceği ihtimalini göz ardı etmişlerdir.

Tarih öncesi çağlardan beri seller sürekli devam etmektedir. Sel, kanallar, dere, gibi yerlerden gelen suyun denize boşaltılamamasından dolayı yataklarından çıkıp taşmasına, yükselmesine denir.

Bir yerde suların sele dönüşmesi için belirli etkenler mevcuttur.

  • İklim Özellikleri
  • Bitki Örtüsü
  • Fizyolojik Özellikler
  • Beşeri Etkinlikler

a.İklim özellikleri

Eğer ani bir iklim değişikliği olur ise, ve bu değişiklikte etkili yağışlar olduysa sel oluşumu kaçınılmazdır. Genelde uzun sürede az miktarda su bırakılan yağış sele neden olmaz ancak, kısa sürede çok su bırakılan yağış sele neden olur.

b.Bitki örtüsü

Eğer bir bölgede bitki örtüsü cılız ise, büyük su kütlesi tutunacak bir yer bulamaz, su kontrolsüz akar. Kontrolsüz akan su sele dönüşür.
c.Fizyolojik özellikler

Eğer toprakta çok nem miktarı var ise, neme doyan topraklar daha fazla su ememezler. Nemi düşük olan topraklarda su toprak tarafından emileceğinden sel olasılığı az olacaktır.

ç.Beşeri etkinlikler
Eğer nehir ve deniz kenarlarında yerleşim yerleri kuruluysa, su yataklarından taşan su evi basar.

Sel Oluşmasının Nedenleri?

Sel afetini oluşturan etkenlerden en önemlisi insanların doğa düzenini bozacak girişimlerde bulunmasıdır. Yanlış yerleşim yeri seçmeleri, oksijen kaynağı olan ağaçları kesme, rant sağlamak için ağaçları bilerek ve isteyerek yakılması yakılan alana beton yapılması erozyona neden olur. Erozyon ile yıpranan araziler sel ve taşkınlara yol açar.

Dağlık alanlarda yağış olması ve tepelere yağan karın ani erimesi sonucu dere yatakları su ile dolar, ani seller oluşur. Dağ yataklarında yer alan yerleşimlerde seller çok tehlikelidir ve bu yataklarda can kayıpları çok olur.

Deniz ve okyanuslarda oluşan şiddetli rüzgarlar, depremin oluşturduğu tsunamiler kuvvetli kıyı sellerine neden olur.


0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir