Kimdir

Buhurîzade Mustafa Itrî’nin hayatı ve eserleri

Itri kimdir?

Buhurizade Mustafa İtri, klasik Türk müziği sanatçısı ve bestecisi. Türk bestecilerinin en büyüklerinden biri olan Itri, İstanbul’da doğdu. Ünlü Hafız Post’tan müzik, hattat ve şair Siyahi Ahmet Efendi’den yazı sanatını öğrendi. Sultan Mehmet IV devrinde Saray Saz Topluluğu’nda şarkı söyledi. Bir ara Enderun’da öğretmenlik yaptı. Sonra kendi isteğiyle esirci kahyalığına geçti. O zamanlar esirci kahyalığı çok karlı bir işti. Müzikteki yeteneğine hayran olan padişah bu görevi ona vermekten kaçınmadı.

Itri Mevlevi idi. Hanendeliğin ve besteciliğin yanı sıra ney de üflerdi. Dini ve din dışı bestelerinin sayısı bini aşar. Ancak o zaman henüz nota kullanılmaması yüzünden bu bestelerin çok az bir kısmı (41 tane) elde kalmışi güftesi bilinen yüzlerce beste zamanla unutulmuştur.

Dini eserler

Yahya Kemal’in Itri adlı şiirinde övdüğü Kurban Bayramı Tekbiri Itri’nin dini eserlerinin başında gelir. Bundan başka Cuma Salatı, Salatı Ümmiyet, Mevlevi Ayini, Tevşih, İlahi ve Naat gibi ünlü eserleri vardır.

Tekbir’den sonra Salatı Ümmiyet ve Rast Naat çok ünlüdür. Yüzyıllardan beri camilerde okunmakta olan bu eserler hiç kuşkusuz birer müzik şaheseridir.Rast Naat’ın güftesi Mevlana’dan alınmıştır. Bu yüce eserin Mevlevi ayinine başlamadan önce okunması töredir.

Din dışı eserleri

Itri’nin elden kalan din dışı eserlerinden yalnız 4’ü saz eseridir, öbürleri hep sözlüdür, yani güfteleri vardır. Bunlarda Nefi’nin Tut-i mucizeguyem “ne desem laf değil” diye başlayan güftesi üzerine yaptığı segah yürük semai beste ile Şirazi Hafız’ın “Gülbün-i iyş midemed sakli gülizar kü?” (Eğlence bahçesi yeşermekte, gül yanaklı saki nerede?) adlı güftesi üzerine neva makamında “Kar” ı çok tanınmıştır.

Itri mahlası nereden gelir?

İstanbul surları dışında oturduğu, çiçek ve meyve meraklısı olduğu, bahçe işleriyle uğraşmaktan zevk duyduğu için kendisine Itrî mahlası verildi. “Mustâbey” armudunun da onun tarafından yetiştirildiği kabul edilir. Yahya Kemal Beyatlı “Itrî” adlı şiirinde, onun Türk mûsikisindeki yerini dile getirdi.

İtri Eserleri

Segâh Kurban Bayramı Tekbiri; Segâh Salât-ı Ümmiye; Dilkeşhâveran Gece Salâtı; Mâye Cuma Salâtı; Segâh Mevlevi Ayini; Rast Darb-ı Türkî Naat ve Sofyan Tevşih; Nühüft Durak; Nühüft İlahî; Nühüft Tevşih; Nevâ Kâr; 2 Pençgâh Beste; Hisar Devr-i Kebir Beste ve Aksak Semai; Mâhûr Ağır Aksak Semai; Rehavî Berefşan Beste; Buselik Hafif Beste ve Yürük Semai; Segâh Ağır Semai; Segâh Yürük Semai; Bayatî Çember Beste; Bestenigâr Darb-ı Fetih Beste; Dügâh Hafif Beste; Isfahan Zencir Beste ve Ağır Aksak Semai; Nikriz Muhammes Beste; Râhatu’l Ervah Zencir Beste; Irak Aksak Semai; Rast Aksak Semai; Nühüft Aksak Semai; Acemaşiran Yürük Semai; Rehavî Peşrev; Nühüft Peşrev ve Saz Semaisi

Itri’den mutlka Dinlemeniz gereken Eserler Eserlerini Dinleyiniz;

  • Tut-i Mucizei Guyam- Itri
  • Buhurizade Mustafa/Itri – Neva Kar Bestesi
  • Segah Taksim-Tekbir Selat-ı Ümmiye Yürük Semai – İtri
  •  Segâh Salât-ı Ümmiye – Itri
  • Segah Mevlevi Ayin – İtri
  •  Nühüft ilahi (Tevşih) – İtri
  • Dil-i Pür-ızdırabım Mevce-i Seylâbdır Sensiz – Itri

Itri eserini dinleyiniz

Makam: Neva.

Usûl: Nim Sakil.

Form: Kâr.

Bestekâr: Buhurîzade Mustafa Efendi (Itrî)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir