Kimdir

Batlamyus kimdir?

M.S. 100 civarında Yukarı Mısır’daki Ptolemais Hermiou’da doğduğu düşünülmektedir. Hayatının büyük bir kısmının İskenderiye’de geçirmiştir. Astronomi, matematik, coğrafya ve optik alanlarında çalışmaları vardır. Batlamyus, Hipparchos’un çalışmalarından ve gözlemlerinden yaralanmıştır.

M.Ö. 2. yüzyılın başlarında yaşamış olan Hipparchos çalışma hayatının büyük bir kısmını Rodos adasında geçirmiştir. Gezegenlerin hareketi konusunda yeni bir katkısı olmamasına rağmen daha önceki evren modellerinin zayıf noktalarını ve hatalarını bulmuş; Batlamyus’un evren modeline zemin hazırlamıştır.

Batlarnyus’un evren modelinde, Eudoxus‘un matematiksel astronomisini, Aristoteles’in görüşlerini ve İskenderiyeli astronomların gök cisimlerinin hareketlerini açıklamada kullandıkları eksentrik ve epicycle sistemini birleştirerek yeni bir sentez yapmıştır. Bu evren modeli gök olaylarını açıklayan matematiksel bir sistem üzerine kurulmuştur.

Batlamyus’un evren hakkındaki görüşleri M.S. 150 yıllarında yazmış olduğu Almagest adlı eserinde yer almaktadır. 13 bölümden oluşan Almagest daha önceki Yunanlı astronomların ve Özellikle Hipparchos’un çalışmaları üzerine dayanmaktaydı. Almagest o gam kadıfr Yunan astronomisinin bir derlemesi olmasının yanında Batlamyus’un gezegenlerin hareketleri konusundaki görüşlerini içermektedir. Batlamyus’un en önemli özelliği eseri vasıtasıyla kendisinden önceki astronomi çalışmalarını ve özellikle Hipparchos’un çalışmalarını koruyup geliştirerek sonraki astronomlara nakletmesidir. Eseri 17. Yüzyıl’a kadar matematiksel astronominin temelini teşkil etmiştir.

Batlamyus, Hipparchos’un gözlemlerini aynca Yunan ve Babii gözlem verilerini de kullanarak gezegenlerin, Giineş’in ve Ay’ın hareketlerini matematik ve geometriye dayalı bir şekilde tarif etmişti. Gök cisimlerini taşıyan kristal kürelerin varlığına inanmış ve gök cisimlerinin Dünya’nınçevresinde dairesel yörüngelerde döndüğünü belirtmiştir.

Dünya’nın küresel olduğunu ve hareketsiz durduğunu kabul etmiştir. Batlamyus diğer astronomlardan farklı olarak Dünya’yı merkezden belli bir ölçüde kaydırmıştır ve evrenin merkezinin “equant noktası” olduğunu kabul etmiştir. Fakat bu nokta ne epicycle’in ekseμ noktası ne de Dünya’nın merkez noktasıydı.

Bu şekilde; Güneş, Ay ve bazı gezegenlerin Dünya’ya uzaklaşıp yakınlaşmalarını, parlaklıklarındaki değişimleri ve hareketlerindeki farklılıklarına açıklama getirmiştir. “Equant noktası“, gezegen teorisinin verdiği değerler ile gözlemlerden elde edilen değerler arasındaki uyuşmazlığı azaltmak için ortaya koyulmuştur.

Batlamyus modeliyle hesaplanan değerler bugün her hangi bir gezegenin yörüngesi için hesaplanan değerlere çok yakındır. Gezegenlerin hareketlerini açıklamada ilave bir nokta olan “equant” etrafındaki hareket uniformdur. Kurmuş olduğu sistemde; gezegenlerin Dünya’nın etrafında hafifçe eliptik yörüngelerde dolandıkları izlenimini vermiştir. 14. yüzyıl boyunca Batı astronomisine hakim olmuştur. Batlamyus ile Yunan astronomisi sona ermiş ve bilim İslam Dünyası’na kaymıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir