Tarih

Bandung Konferansı

Bandung Konferansı’yla ilgili ilk fikir Endonezya‘ya aittir. Daha doğrusu, Endonezya başbakanı, doktor Sastroamidjojo’ya. Niyetleri temizdi ; sömürgeciliğe karşı büyük bir kongre düzenlemek. Sukarno, 17 ağustos 1953’te, şöyle haykırmaktaydı: “Sömürgecilik var oldukça, barış olasılığı yoktur.” Bir hafta sonra ise, Sastroamidjojo heyecanla: “Sömürülen uluslar var oldukça, mutlu ulus yoktur” diyordu.

Bununla birlikte, görülmemiş yankılar uyandıracak bir konferansın toplanmasını öngördükleri sırada, bambaşka nitelikte bazı belirgin noktaları da göz önünde bulunduruyorlardı; bu, Endonezya başbakanı için, iç politikada içine düştüğü güç durumdan en uygun biçimde kurtulmanın yoluydu. Çünkü, iktisadi durumun ciddileşmesi nedeniyle, Endonezya Milliyetçi Partisi, giderek hoşnutsuz bir tutum takınmaktaydı.

Ayrıca, müslümanlar ve sosyalistlerle komünistlerin oluşturdukları muhalefet de gitgide gemi azıya alıyordu. Bitmez tükenmez çalkantılarla mücadele eden hükümet başkanı, mecliste her an düşürülme tehlikesiyle karşı karşıyaydı. Üstelik, meclisteki sandalye sayısı, seçmenlerin gerçek sayısını yansıtmamakta, oyların yaklaşık ve tahmini değerlendirilmesine göre saptanıyordu. Bu koşullar içinde, Sastroamidjojo, birliği yeniden kurabilecek ve dengeyi sağlayabilecek bir program araştırıyordu. Bir gençlik iksiri keşfetmeye çalışan simyacı gibiydi. Oysa, bu mucize program bulunmuştu bile; hem Çin’in, hem de Hindistan’ın yer alacağı bir Uluslararası Konferans! . . . Böylece Pekin’e karşı beliren dostluk havasından memnun olan sol muhalefetin öfkeli taraftarları yatıştırılmış olacakti. Hükümet kurtulacak, Sastroamidjojo, mayıs sonu için öngörülen gelecek seçim kampanyasında büyük başarı sağlayacak, boy boy afişleri asılacaktı. Taktik çok güzeldi. Üstelik, tarihe altın harflerle geçmekte vardı. Oyun neredeyse mükemmel denecek nitelikteydi.

Büyük bir Konferans fikrini Seylan’ın zengin ve göz kamaştırıcı başkentinde, toplanan ve Endonezya başbakanından başka, Pandit Nehru’nun, Seylan Başbakanı Sir John Kotelawala’nın, Pakistan Başbakanı Muhammed Ali’nin ve Birmanya Başbakanı UNu’un katıldığı Kolombo Konferansı’nda, 28 nisan 1954’te Sastroamidjojo tarafından ortaya atıldı. Sonradan, bu kişiler Kolombo Beşlerin adıyla büyük ün yaptılar. Sastroamidjojo, açış konuşmasında, Asya ve Afrika uluslarının ortak düşüncelerini karşılaştıracakları ve ortak bir politika saptayacakları daha geniş düzeyden konferans toplanması için kibarca bir çağrıda bulundu. Öteki dört başbakan buna karşı çıkamadılar. Bununla birlikte, söz konusu fikir, konferansın 2 mayıs tarihli son bildirisinde yer almamıştı bile. Çin Hindi savaşı alabildiğince şiddetleniyor ve Beşler, her an bir Asya yada Dünya savaşına dönüşme tehlikesi gösteren bu çatışmayı bastırmayı yada durdurmayı düşünüyorlardı.

Konferans fikri ise, yalnız bir tek belirsiz cümleyle geçiştirilmişti;  Beş başbakan bir Afrika ve Asya ulusları Konferansı düzenlemenin uygunluğunu incelemişler, böyle bir konferans toplama olasılığını Endonezya başbakanının görüşüne bırakmışlardır. Sastroamidjojo hayatından memnundu. Bir kez Güney-Doğu Asya’nın iki milyon militanıyla en güçlü komünist partisi olan endonezya komünist partisi tarafından korkun şekilde desteklenmişti; Partinin bildirisinde başbakana karşı çok sıcak bir ilgi gösterilmekteydi.

Bununla birlikte, Sastroamidjojo düştüğü zor durumlardan henüz kurtulmuş değildi. Seylan’daki hintli azınlık sorunu yüzünden o sıralarda Nehru’yla arası açık olan Sir John Kotelawala’yı, sonra da, eylül ayında, Kolombo grupu arasındaki dayanışmanın çöktüğünü görünce S.E.A.T.O paktını imzalayan Muhammed Ali’yi ikna etmek zorunda kaldı. Endonezya başbakanı,  Kuzey Afrika’da olayların gelişmekte olduğu bir sırada, “müslüman dayanışması» konusunda Muhammed Ali’nin yanında yer alıyor ve sonunda amacına ulaşıyordu.

1954 aralığı sonunda, Cakarta yakınlarında, kaplıcalarıyla ünlü güzel bir kasaba olan Bogor’da toplanan Kolombo Beşleri, bağımsız birer hükümeti bulunan Afrika ve Asya ülkelerini, 1955 nisanında, Endonezya’da, Bandung’ta toplanacak bir konferansa davet etmeyi kararlaştırdılar.

Konferansın konusu şunlar olacaktı:

1. Asya ve Afrika ulusları arasındaki iyi niyet ve işbirliğini ilerletmek,

2. Toplumsal, iktisadi ve kültürel sorunlarla, temsil edilen devletler arasındaki ilişkileri incelemek,

3. Asya ve Afrika halklarının özel çıkarının söz konusu olduğu sorunları, yani ulusların egemenliği, ırkçılık ve sömürgecilikle ilgili sorunları ele almak,

4. Asya ve Afrika’nın durumunu, barış ve işbirliği davasına olabilecek katkılarını görüşmek. İlk kez, 1955 yılının ilk günlerinde, dünya kamuoyu, Bandung Konferansından yaygın bir biçimde söz edildiğini işitecekti.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir